Febreiro 2017


[Cartaz de Edita R. Oca]

Mércores 1 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Clase de loita
(Classe de lutte, Grupo Medvedkine de Besançon, Francia, 1969, 40’, VOSG)
Sochaux, 11 de xuño de 1968
(Sochaux, 11 juin 1968, Grupo Medvedkine de Sochaux, Francia, 1970, 19′, VOSG)
Posto que vos dín que é posíbel
(Puisqu’on vous dit que c’est possible, Autoría colectiva, Francia, 1973, 47’, VOSG)

Mércores 8 de febreiro ás 21:30 no Pichel
TRACTORA COOP: TRABALLOS 2014/2016
Gold 20
(Gold 20, Ainara Elgoibar, País Vasco, 2015, 17′, VO)
Pasaia bitartean
(Pasaia bitartean, Irati Gorostidi, País Vasco, 2015, 51′, VOSE)
Lycisca [work in progress]
(Lycisca, Gerard Ortín, País Vasco, 2016, 43′, VO)
Coa presenza de Ainara Elgoibar, Gerard Ortín, Vicente Vázquez e Usue Arrieta, membros de Tractora Coop.

Mércores 15 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Carruaxe a Viena
(Kocár do Vídne, Karel Kachyňa, Checoslovaquia, 1966, 78′, VOSG)

Mércores 22 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Os salteadores
(Szegénylegények, Miklós Jancsó, Hungría, 1966, 90′, VOSG)

Linguas desatadas


“Fago filmes para ser usados, non fago filmes para que se vexan unha vez na televisión ou no cinema e xa está… Fágoos para provocar á xente dalgunha maneira…”

[Marlon Riggs en “On Marlon Riggs: The Artist and His Influence” por Rhea Combs].

“Linguas desatadas describe a situación, política e cultural dos homes homosexuais negros usando unha intensa mestura de estilos que vai do documental social á montaxe experimental, da narrativa en primeira persoa ao lirismo poético. A través das audaces xustaposicións que realiza, o filme funciona ao mesmo tempo como unha crítica do racismo branco e da homofobia compartida por brancos e afroamericanos, así como unha chamada á unidade do homosexuais negros. Linguas desatadas é formalmente complexa, politicamente apaixonada e indiscutiblemente reveladora, resultando nun dos máis poderosos e efectivos vídeos políticos realizados a finais dos 80″.

[Tirado de “Ethnic Notions. Tongues Untied. Mainstreams and margins” por Chuck Kleinhans en Jump Cut].

Mércores 25 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Linguas desatadas
(Tongues Untied, Marlon Riggs, EUA, 1989, 55′, VOSG)

Branca de neve


“Embora se trate de uma muito humana humidade, o realizador aproveita o erro para pedir as suas mais sentidas desculpas ao espectador, aqui e agora transformado en espectáculo”(João César Monteiro, Branca de Neve)

Mércores 18 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Branca de neve
(Branca de Neve, João César Monteiro, Portugal, 2000, 75′, VOSG)

Libro perdido atopado


“O cineasta norteamericano, de orixe afgana, Jem Cohen é alguén ao que vale a pena seguir a pista porque os diferentes rexistros audiovisuales que practica son dunha coherencia e unha suxerencia excepcionais. Xa sexa realizando un videoclip de encargo -faceta abandonada en 1996- ou filmando individualmente un documento sobre algúns dos barrios da súa querida Nova York, Cohen extrae poesía de onde non a hai, convertendo banalidades do día a día en iconos existenciais. E sempre o fai dende unha visión do documental moi particular, dunha filmación que prescinde da posta en escea, actores, diálogos e entrevistas, para configurar un cadro con un poder dramático, sutilmente presenciado, fiado pola asociación de imaxes e o collage perfeccionista do son.

Seguindo un método tan sinxelo como o de pasearse coa súa cámara á caza de imaxes determinadas polas rúas das cidades estadounidendes e as periferias menos atractivas -á maneira dun hipotético flaneur postmoderno-, Cohen atopa rastros poéticos dunha sensibilidade contida, pequenas historias que definen todo un mundo e que alcanzan toda a súa densidade na moviola, na cautivadora facilidade coa que empalma as súas imaxes, alcanzando sentido e significado. O seu traballo de cámara é dunha finura e unha meticulosidade tan sorprendente como o exhaustivo traballo de edición de cada unha das súas pezas cinematográficas.

(…)

Pero se a obra de Jem Cohen destaca nalgún dos seus apartados, este é o desa mestura intrasferible de experimentos documentales autorreflexivos. Definición algo inocua que intenta abarcar a súa inclinación a documentar a paisaxe urbana, as súas rúas e os seus rostros, reflexionando sobre todo elo e desvelando motivacións ensaísticas referidas ao seu propio quefacer. Particularidades dun cine-ensaio e dun cine documental que da man a tendencias de carácter experimental no seu formalismo. Un asombroso e eficaz sentido esteticista, que Cohen aplica o nivel visual e sonoro en todos os seus filmes.

Pezas como This is a story of New York. The Golden Dark Age of Reason (1987) ou Libro perdido atopado (1996), son obras que demostran unha querencia polo cine de Chris Marker, as pasaxes de Walter Benjamin, as contradicións das metrópoles de Estados Unidos, o carácter individual, fráxil e espontáneo do formato super8 -e o 16mm- e o poder envolvente das texturas atmosféricas e o collage sonoro”.

[Fragmento de “La existencia en la mirada. El cine reflexivo de Jem Cohen” por Albert Alcoz en Blogs&Docs, febreiro de 2007].

Mércores 11 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
As mans negativas
(Les mains négatives, Marguerite Duras, Francia, 1978, 14′, VOSG)
Libro perdido atopado
(Lost Book Found, Jem Cohen, EUA, 1996, 35′, VOSG)

Xaneiro 2017


 

[Cartaz de Misha Bies Golas]

XANEIRO 2017

Mércores 11 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
As mans negativas
(Les mains négatives, Marguerite Duras, Francia, 1978, 14′, VOSG)
Libro perdido atopado
(Lost Book Found, Jem Cohen, EUA, 1996, 35′, VOSG)

Mércores 18 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Branca de neve
(Branca de Neve, João César Monteiro, Portugal, 2000, 75′, VOSG)

Mércores 25 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Linguas desatadas
(Tongues Untied, Marlon Riggs, EUA, 1989, 55′, VOSG)

Deus e o diabo na terra do sol


glauber rocha

“Se o tropicalismo se debeu, nalgunha medida, aos meus actos e ás miñas ideas, temos que considerar o impacto que tivo sobre min o filme Terra em transe, de Glauber Rocha, na miña temporada carioca de 1966-1967. O meu corazón deu un salto na escena de apertura, cando, ao son do mesmo cántico de candomblé que xa estaba na banda sonora de Barravento (a primeira longametraxe de Glauber) se vía aproximarse, nunha toma aérea do mar, a costa brasileira. E, á medida que o filme continuaba avanzando, as imaxes de grande forza que se sucedían confirmaban a impresión de que aspectos inconscientes da nosa realidade estaban á beira de revelarse.

Glauber Rocha, o xoven director baiano, era nesa altura xa un verdadeiro líder cultural. Logo de rodar Barravento, cando aínda vivía na Bahía, impresionou a directores e críticos europeos con Deus e o diabo na terra do sol, un filme cheo dunha beleza salvaxe que nos excitou a todos coa posibilidade dun grande cinema nacional.

(…)

Deus e o diabo na terra do sol retrata aos cangaceiros da rexión, bandidos rurais que se fixeran famosos en Europa a través do filme O cangaceiro, gañador de varios premios de Cannes a mediados dos cincuenta. Os cangaceiros da vida real impactaban bastante polos seus estilizados sombreiros de vaqueiro, as súas medallas e as súas xoias. Crueis e románticos, estaban listos para a vinganza social nunha terra dominada polos terratenentes. Glauber non temía á man ás veces pesada e ás veces torpe coa que exhibía as ensinanzas estéticas de Eisenstein, Rossellini, Buñuel ou Brecht (ademais da nouvelle vague e algún xesto aprendido do entón, para nós, emerxente cinema xaponés) e as leccións ideolóxicas dalgúns marxistas.

[Tirado de Verdade tropical, de Caetano Veloso publicado en Sâo Paulo por Companhia das Letras en 1997].

Mércores 21 de decembro ás 21:30 no Pichel
Deus e o diabo na terra do sol
(Deus e o Diabo na Terra do Sol, Glauber Rocha, Brasil, 1964, 118′, VOSG)

Orgullo


orgullo mur oti

“Se a perfección me parecera o máximo criterio á hora de xulgar un filme, Orgullo sería a obra mestra de Mur Oti. Como este director ten fama de irregular, non xa ao longo da sá carreira […], senón no interior de cada filme, un dos aspectos máis gratamente sorprendentes de Orgullo é precisamente até que punto cada secuencia ou escena, cada frase ou xesto, cada plano ou movemento de cámara, cada decisión de iluminación ou encadre son rigorosamente necesarios, precisos e coherentes, de xeito que non hai ningún desequilibrio, e todas as pezas encaixa unhas coas outras coa precisión dun mecanismo de reloxaría. Que isto só se poda verificar tras múltiplas visións, aínda que se intúa desde o mesmo arranque do filme, engade mérito ao traballo de Mur Oti e os seus colaboradores, porque demostra que non fai ostentación da súa capacidade e que conseguiu evitar que o funcionamento do filme sexa mecánico ou adoeza de rixidez. É un filme, sen dúbida, moi meditado, escrito con grande esixencia de claridade, preparado minuciosamente e realizado sen ningunha concesión nin a comodidade nin ao aforro”

[Texto tirado de Manuel Mur Oti: Las raices del drama / As raízes do drama por Miguel Marías, Lisboa: Cinemateca Portuguesa, 1992, p. 106].

Mércores 14 de decembro ás 21:30 no Pichel
Orgullo
(Orgullo, Manuel Mur Oti, España, 1955, 106′, VO)

Westerns marabillosos: O home nas terras salvaxes


O home na natureza salvaxe

“O home nas terras salvaxes é a historia dun cazador de peles chamado Zachary Bass (interpretado por Richard Harris, que é parte dunha banda de cazadores e trampeiros baixo as ordes do Capitán Henry (John Huston). Durante unha expedición ao Noroeste dos Estados Unidos, Bass é atacado e ferido por un oso e logo abandonado medio morto. Sen que parte de Henry e o seu grupo caian na conta de que aínda segue con vida, Bass sobrevive e buscará vinganza. Un dos aspectos formais máis fortes é o ambiente e a atmosfera arredor da historia.

O director Richard C. Sarafian e o equipo quixeron traballar ata o máis mínimo detalle. O punto culminante deste traballo é o barco dos anos 1820, que Henry e a súa tropa carrexan polas terras salvaxes, pola lama e os outeiros nevados. Podería interpretarse como unha visión do dura que foi a profesión de trampeiro e cazador de pel, pero tamén pola carga de culpa que seguramente afoga aos membros da expedición por teren deixado a Bass sen saber se vive ou non.

Aínda que é formalmente unha historia de vinganza, o home do que Bass quere vingarse, Capitán Henry, non é retratado coma un personaxe malvado. Durante unha escena con outro membro da expedición chamado Fogerty (Percy Herbert), Henry conta nun momento de melancolía como coñeceu a Bass e fala tamén algo da súa vida”.

[Fragmento tirado de “Westerns marabillosos: O home nas terras salvaxes“, por John Hamilton].

Mércores 7 de decembro ás 21:30 no Pichel
O home nas terras salvaxes
(Man in the Wilderness, Richard C. Sarafian, EUA, 1971, 105′, VOSG)

Decembro 2016


[Cartaz de Misha Bies Golas]

DECEMBRO 2016

Mércores 7 de decembro ás 21:30 no Pichel
O home nas terras salvaxes
(Man in the Wilderness, Richard C. Sarafian, EUA, 1971, 105′, VOSG)

Mércores 14 de decembro ás 21:30 no Pichel
Orgullo
(Orgullo, Manuel Mur Oti, España, 1955, 106′, VO)

Mércores 21 de decembro ás 21:30 no Pichel
Deus e o diabo na terra do sol
(Deus e o Diabo na Terra do Sol, Glauber Rocha, Brasil, 1964, 118′, VOSG)

Chantal Akerman: facer estourar cousas


Saute ma ville

“Seguimos as nosas colaboracións con Pincha(e)discos afondando nas posibilidades da fame no cinema ao fío dun curso de verán da Universidade de Santiago de Compostela… E tamén dun cabodano: o da cineasta belga Chantal Akerman (1950-2015). Hai anos tivemos no Cineclube, proposto pola profesora Margarita Ledo, un ciclo presentado pola docente e artista Renata Otero, doutora en Historia da Arte coa tese Chantal Akerman: estratexias para a autorrepresentación. Na nosa primeira entrega abordabamos a fame en Pasolini a través do Stracci da mediometraxe La Ricotta, e as súas implicacións de clase. No cine de Akerman podemos ler as escenificacións da fame e do comer compulsivamente como a posta en escena doutra opresión, que resumiu Barbara Kruger, artista visual dos 70, na fotomontaxe “Your body is a battleground”: a de xénero.

Akerman fixo do seu propio corpo posto en escena, de varios alter ego, e da súa perspectiva detrás da cámara, campo de batalla. Deuse a coñecer coa curtametraxe Saute ma ville (Fago estourar a miña vila, 1968), onde realiza accións “performativas” diante da cámara, nun espazo doméstico, a cociña, deformando rituais cotiáns (nesa liña, Semiotics of the kitchen, acción da artista Martha Rossler, data do 75): botarlles betún ás pernas, cocer pasta e devorala, precintar a porta mentres mastiga unha mazá, acumular caoticamente obxectos de limpeza e finalmente, que todo rebente. A curta considerouse como un ensaio de Jeanne Dielman, e ten falado da súa vontade de que fose algo chaplinesco. De certo é unha influencia innegable (outro día falamos sobre cineastas que comen zapatos, de Chaplin a Herzog, si?).

Noutra curtametraxe, J’ai faim, j’ai froid (Teño fame, teño frío, 1984) é unha adolescente encarnada por María de Medeiros quen se mete na cociña do apartamento duns homes que ela e súa amiga acaban de coñecer, para facer unha pseudotortilla e engulipar ovo case cru. Dúas rapazas que fuxiron da casa repiten constantemente que teñen fame e teñen frío. Devoran dous almorzos nunha cafetaría case sen respirar e marchan sen pagar. Á noite teñen máis fame, e cantan unha aria da Traviata nun restaurante para conseguir cartos. Dous homes “convídanas” a cear, e despois a durmir na casa dun deles, onde Maria de Medeiros fai esta tortilla (moi á francesa) mentres a personaxe que interpreta Pascale Salkin vive no seu corpo, por parte do seu anfitrión, a chantaxe patriarcal por antonomasia. Destas transgresións no espazo da cociña pasamos a outra moito menos evidente: en Jeanne Dielman hai longos planos secuencia da protagonista pelando patacas. Que duran o tempo que dura pelar patacas. A transgresión aquí está en visibilizar o que non é visible, temporalizar na pantalla o tempo que non se considera “produtivo”: o que bota unha ama de casa cociñando, limpando, coidando…

Por último, no seu gusto (e o de moitas artistas visuais e performers contemporáneas dela) por levar o corpo ao límite, énos interesante para este artigo o atracón de azucre de Je, tu, il, elle (Eu, ti, el, ela, 1974). Ese alter ego representado pola propia Akerman permanece fechada nun espazo doméstico de novo: o seu corpo nu, un colchón e un quilo de azucre que vai comendo a culleradas directamente da bolsa. Esta acción compulsiva súmase a outra, cando esta protagonista visita a unha ex amante e devora pan con Nutella. Mesmo lle pide máis. Esta merenda improvisada acaba cunha das primeiras escenas explícitas de sexo entre mulleres da historia do cine. Así é o cine de Akerman. Voraz. Para rebentalo todo”.

Por Lara Rozados (Cineclube de Compostela)
Colaboración coa revista Pincha(e)Discos na sección “5 e acción”, número 10, páx. 22 – 23, 2016.