Un axitador que quixo ser cineasta


«Ao abordarmos a figura de Fernando Arrabal xorde unha primeira reflexión sobre como a creación do seu personaxe acabou condicionando e mesmo transformando a percepción da súa obra. Nos últimos anos do franquismo, Arrabal era o exemplo perfecto do exiliado anarquista que se converteu nun auténtico flaxelo do réxime, como o certifica aínda a súa emblemática Carta ao xeneral Franco. Durante a Transición foi o exemplo dese anarquismo que quería transgredir a nova doxa política, co seu corpo espido impreso nas revistas contraculturais. Mentres, o seu Teatro do Pánico, movemento que fundou con Alejandro Jodorowsky e Roland Topor, foi reivindicado. Nos oitenta, a imaxe de Arrabal empezou a mudar. En 1982 foi consagrado pola elite intelectual ao gañar o premio Nadal con A torre ferida polo lóstrego e as súas aparicións televisivas foron celebradas como unha caste de espectáculo. Arrabal podía confesar que se lle aparecera a Virxe e converterse nun estraño converso laico. O personaxe acabou por eclipsalo.

Malia que a produción de Arrabal é vasta e que o seu nome xogou un discreto papel na historia dese cine radical xurdido no post-68, a súa obra máis carismática segue a ser Viva la muerte (1971), un curioso filme autobiográfico, rodado en Túnez, onde reconstrúe a experiencia vivida durante a Guerra Civil a raíz da desaparición de seu pai. A imaxe da represión franquista fúndese nunha irreverente visión da nai, marcada polos delirios sexuais e mórbidos. O éxito-escándalo de Viva la muerte converteu a Arrabal nun director iconoclasta. [...] O interese arqueolóxico que posúe a recuperación é innegábel. O problema xorde cando nos preguntamos se ese cine, esquecido de moitos e mitificado por uns poucos, tivo unha importancia manifesta no contexto da modernidade. A visión dos filmes amósanos que, malia as referencias pasolinianas, o caso Arrabal é un caso estraño. É a historia dun axitador que quixo ser cineasta.»

(Ángel Quintana, Cahiers du Cinéma España, nº25, xullo-agosto, p. 70)

Mércores 19 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Sangue e ouro
(Sang et Or, Fernando Arrabal, Francia, 1978, 17′, VOSG)
+
Viva la muerte
(Viva la muerte, Fernando Arrabal, Francia, 1971, 86′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

A extrema subxectividade


«Berzosa é moi sabio coa cámara, e sabe encadrar. É dicir, coñece o valor do plano. Dunha volta pregunteille por iso e díxome que na televisión tes que rodar moi ás présas e necesitas saber o que queres que a personaxe che diga antes de que cho diga. Supoño que por iso fai explícita coa cámara a opinión que ten sobre a personaxe. Pero isto tamén vén doutro lugar: da súa extrema subxectividade que non quere agochar, antes ben, quere deixala totalmente clara. A obra de Berzosa destrúe calquera crenza de que o documental é veraz ou neutral. Daí non só a subxectividade senón tamén o barroquismo da súa posta en escena, ou a mestura de dispositivos, ou a propia estrutura narrativa, que vai dando chimpos moitas veces sen lóxica. Iso, canda un sentido do humor bastante retranqueiro (ás veces irónico, outras moi directo, burlón) son as características fundamentais do seu cinema»

Entrevista a Luis E. Parés acerca de la filmografía recuperada del cineasta José María Berzosa«, Blogs&Docs, Maio 2013)

Mércores 12 de febreiro ás 21:30 no Pichel
¡Arriba España!
(¡Arriba España!, José María Berzosa, Francia, 1976, 120′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O filme dun descoñecido


«O SUXEITO ou O ESCRITORIO DAS MIL E UNHA GABETAS // Catro tempos. Catro tempos. // Hai que… Hai que… cámbiao. // Un, dous, tres catro. // Para gravar a 25 imaxes. Ródase. // Un dous, un dous… // Un, dous, tres. // Quere bailar comigo? // Son tres francos a canción. // É moi grande. Mais non o vexo por ningures. // Como dicía o papá, o importante é saber // de quen son as opinións que un defende. // Vale, vale, pero volvendo á nosa historia. // Onte falei con Gérard. // Polo ton da voz, as novas non son moi boas. // Non é que sexan malas, son desastrosas. // Onte entrevisteime // cos do Centro Nacional de Cinematografía // e hai un novo retraso. // Un novo retraso? // É incríbel! // Non podemos presentar o proxecto // ata dentro de 2 meses. // É dicir, no mellor dos casos // non poderemos rodar antes de 3 ou 4 meses. // Ningún produtor ha interesarse // polo filme dun descoñecido // se non temos un anticipo da subvención. // Queirámolo ou non, temos que esperar. // Esperar o que? // Non coñezo nada que pare a esperar. // Podo transformarme en vampiresa // pero non creo que veñan a buscarme.»

Mércores 5 de febreiro ás 21:30 no Pichel
A miña ideoloxía
(Mi ideología, Luis E. Parés, España, 2013, 12′, VO)
+
O suxeito ou O escritorio das mil e unha gabetas
(Le Sujet ou Le Secrétaire aux mil et un tiroirs, Joaquín Lledó, Francia, 1975, 72′, VOSG)
Presentación de sesión e ciclo por Luis E. Parés

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Febreiro 2014: Filmar o exilio


FEBREIRO 2014:
FILMAR O EXILIO

Mércores 5 de febreiro ás 21:30 no Pichel
A miña ideoloxía
(Mi ideología, Luis E. Parés, España, 2013, 12′, VO)
+
O suxeito ou O escritorio das mil e unha gabetas
(Le Sujet ou Le Secrétaire aux mil et un tiroirs, Joaquín Lledó, Francia, 1975, 72′, VOSG)
Presentación de sesión e ciclo por Luis E. Parés

Mércores 12 de febreiro ás 21:30 no Pichel
¡Arriba España!
(¡Arriba España!, José María Berzosa, Francia, 1976, 120′, VOSG)

Mércores 19 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Sangue e ouro
(Sang et Or, Fernando Arrabal, Francia, 1978, 17′, VOSG)
+
Viva la muerte
(Viva la muerte, Fernando Arrabal, Francia, 1971, 86′, VOSG)

Mércores 26 de febreiro ás 21:30 no Pichel
No balcón baleiro
(En el balcón vacío, Jomí García Ascot, México, 1961, 70′, VO)

■ Preme na imaxe para descargar o cartaz en pdf

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

A pedra do lobo


«Antes de nada darvos os meus parabéns tanto a ti como a Susi polo esforzo realizado e pola implicación nunha proposta onde hai tanto de vós. Mais estaredes conmigo que este filme é un proxecto que de por si é unha provocación aos estándares cinematográficos. Mais a pesar de notar ese desafío non sei se se logrou totalmente o pretendido e, quizais, ese punto de mira teórico leva a contradicirse coas imaxes. Porén, aínda así, a pesar deste fracaso (aparente) creo que é un filme que conduce, sen dúbida, cara novos camiños. E eu, persoalmente, tomo nota.

Entrando polo miúdo neste punto é a proposta de celebrar que vas a facer unha película sen historia. Obviamente, e non podía ser doutro xeito, é unha posición moi hábil para entrar na ficción. Mais aínda así non o fas moi convencido e sempre saen as costuras de instancias do documental. Está claro que a plusvalía cinematográfica de hoxe en día está en sacar réditos desa lameira onde se misturan a ficción e o documental.»

(fragmento da Carta de Xurxo Chirro a Alberte Pagán a propósito d’A Pedra do Lobo, 28/03/2011)

Mércores 29 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
A pedra do lobo
(Alberte Pagán, Galiza, 2010, 111’, VO)
Con presenza do director

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Un lugar mesquiño


«A imaxe dos EUA que Herzog traza neste filme é a dun amante decepcionado. Cando mostra ás personaxes, durante os preparativos, debruzadas sobre un atlas, buscando o destino co dedo, deixa aínda aparecer a visión do país das posibilidades ilimitadas, coa que os EUA deron ás durante séculos á fantasía dos emigrantes. Contra esta promesa utópica, da que aínda hoxe se alimentan os EUA, Herzog enumera as deformacións e desertizacións que atopou nos seus viaxes aos Estados Unidos e que acumula neste filme. De Railroad Flats Herzog escribiu nas notas preliminares do guión «de primeiras un diría que é un cruce de estradas, nada máis». Un lugariño mesquiño nun punto de unión de estradas, do que Clayton só coñece os asasinatos que aconteceron aquí, sinistros coma a comida do restaurante de fast food no que traballa Eva, e como o monstruoso mobile home

(fragmento de Carl Hanser Verlag, Werner Herzog . Múnic: Reine Film, 1979)

Mércores 22 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Stroszek
(Stroszek, Werner Herzog, Alemaña, 1977, 108′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O paso de toda unha xeración


«O filme de Buñuel e Butler contén unha tese, por suposto, e esta é antirracista. Desde o comezo até a fin, A moza ofrece un retrato incansábel da explotación social e económica do home negro. Se acaso, a historia amorea tantos insultos e inxurias sobre Traver que resulta dolorosa de ver.

Ao mesmo tempo, A moza representa o racismo dun xeito dinámico, non estático (en contraste, o racismo no Travelin’ Man orixinal de Matthiessen é unha condición estática, traxicamente inexorábel). Miller vacila e cambia, suxeito ás influencias de Jackson, Fleetwood, Evvie e o propio Traver. A presada de personaxes abarca un amplo espectro, desde a inocencia até o odio racial extremo. Nas idas e vidas, nas relacións e interaccións, vemos un tecido social, contemplamos unha evolución irregular, e aprendemos algunhas leccións importantes sobre o racismo.

Aprendemos que o racismo non é innato: Evvie está libre del. Aprendemos que algúns racistas, da caste de Miller, son capaces de mudar, aínda que só sexa cando están ameazados pola lei. Outros, como Jackson, non poden mudar: a súa violencia ten que ser derrotada coa violencia. En canto ao reverendo Fleetwood, representa un liberalismo maiormente impotente. O seu principal triunfo é conseguir que o opresor ate os pulsos de Traver dun xeito un pouco menos incómodo… até o final, cando vira no mensaxeiro da civilización e a conciencia, un catalizador do cambio.

E que hai de Traver? Traver é un antiheroe (baixo os padróns de Hollywood, en calquera caso): sen heroísmos de cartón, sen discursos humanistas, sen nin sequera a resignación de Poitier. É un pouco brechtiano, este personaxe: elástico e adaptábel, orgulloso pero sen tender á insensatez cando a súa vida pende dun fío. Os cineastas querían sen dúbida debuxar un retrato máis positivo e contemporáneo do afroamericano que o que proporcionaba a historia de Matthiessen. Traver ten orgullo e independencia: leva o humor, a música e a cooperación a un mundo apenas civilizado. Ten alma, e ten lume nela.

Entre Travelin’ Man e a súa adaptación cinematográfica só pasaron tres anos, pero parece o paso de toda unha xeración.»

■ Extracto de: Conrad, Randall: “No Blacks or Whites. The Making of Luis Buñuel’s The Young One”, Cineaste, XX/3 (Verano 1993), p. 28-34.

Mércores 15 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
A moza
(La joven [The Young One], Luís Buñuel, México / EUA, 1960, 96′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O sureño


«Pode que os filmes que fixo Renoir en Hollywood decepcionen aos seus admiradores franceses. De todos os xeitos haberá xente que probablemente reconsiderará as súas primeiras opinións sobre Augas pantanosas ou A muller na praia. Pero Renoir só prospera cando é libre, cando non ten que conformarse coas regras doutros, cando pode deixarse inspirar polos estímulos momentáneos da xente e as cousas. É por esta razón que O sureño, baseado na importancia da terra, a auga, o campo, é o máis humano e o máis fermoso dos filmes americanos de Renoir.

Se Renoir volve facer filmes en Francia, non creo que debamos esperar del que sexa tal e como era cando nos deixou. Pode que a súa arte sexa máis libre, máis serena e tráxica. Un renovado clasicismo ben podería ser o resultado da experiencia americana e dos últimos dez anos da historia mundial. Hai unha cousa da que podemos estar seguros: o seu estilo non tornou académico.»

(André Bazin, extraído do seu libro Jean Renoir, 1974)

Mércores 8 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
O sureño
(The Southerner, Jean Renoir, EUA, 1945, 92′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Xaneiro 2014


«Que significa facer filmes na Alemaña (isto é, contra a estupidez, o prexuízo mental, a depravación que —como di Brecht— están espalladas neste país)? Hiperión respondería: significa perder sangue. E eu engado: é non dar chegado ao amplo público ao que se quere dedicar a propia obra. (…) E atraíame realizar, como francés na Alemaña, filmes que ningún alemán tería sabido facer (como ningún alemán tería sabido facer Germania Anno Zero ou La paura, e ningún americano The Young One ou The Southerner).»

XANEIRO 2014

Mércores 8 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
O sureño
(The Southerner, Jean Renoir, EUA, 1945, 92′, VOSG)

Mércores 15 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
A moza
(La joven [The Young One], Luís Buñuel, México / EUA, 1960, 96′, VOSG)

Mércores 22 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Stroszek
(Stroszek, Werner Herzog, Alemaña, 1977, 108′, VOSG)

Mércores 29 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
A pedra do lobo
(Alberte Pagán, Galiza, 2010, 111’, VO)
Con presenza do director

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O señor das moscas


«O señor das moscas é un documental experimental, unha metáfora fílmica sobre o colapso da Unión Soviética e a mudanza conseguinte nos puntos de vista éticos e morais. Como en todos os seus filmes, Vladimir Tyulkin escolle un método que pon o foco nun amplo microcosmos que representa a sociedade humana. Un home vello, illado da sociedade, e que creou o seu propio «Estado». Os civís deste Estado son os seus animais, que canda o seu dono pechan un círculo autárquico de vida. Cando, por exemplo, morre un can, o cadáver emprégase para cultivar vermes. Estes alimentan as galiñas, e as galiñas aliméntano a el, aos cans e aos gatos. Mentres ollamos para este vello no que el chama o seu «Estado» damos en pensar na relación entre poderosos e subordinados, na Unión Soviética, Gorbatchov e a Perestroika.»

(tirade de Soviet Movies)

Mércores 18 de decembro ás 21:30 no Pichel
Vida de ratos e dieta en Norteamérica
(Rat Life and Diet in North America, Joyce Wieland, Canada, 1968, 16′, VOSG)
+
O señor das moscas
(Повелитель мух [Povelitel mukh], Vladimir Tyulkin, Kazajistán, 1991, 50′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter