TextosArchive for the ‘’ Category

Fantasía lusitana

Luns, Abril 7th, 2014

«O primeiro documental de João Canijo, froito dunha encarga, confirma a importancia do réxime salazarista na obra deste cineasta. Fantasía Lusitana aborda o tempo cronolóxico da Segunda Guerra Mundial centrándose particularmente na cidade de Lisboa, que na altura era un punto de encontro neurálxico para todo tipo de refuxiados europeos. O filme organízase de maneira que revela o discurso ideolóxico sobre a identidade nacional construído durante o período de vixencia do Estado Novo, utilizando basicamente dous tipos de materiais: por unha banda, imaxes de arquivo do período 1939-1945 procedentes de noticiarios (a propaganda que amplificaba o discurso do réxime), e pola outra textos escritos por refuxiados célebres que están de paso pola cidade (os escritores Alfred Döblin e Antoine Saint-Exupéry, así como a actriz Erika Mann, filla do tamén escritor Thomas Mann), que se escoitan por riba das imaxes. O contraste entre estes dous tipos de materiais permítenlle ao espectador confrontar ese discurso feliz, neutro e esencialista sobre o “ser portugués” que emitía a ditadura coa triste realidade dos refuxiados que vían nesa felicidade unha falsa ilusión perante a realidade política da Europa Occidental.»

(fragmento de «Identidad y violencia en el cine de João Canijo», Daniel Ribas en Jugar con la memoria. El cine portugués en el siglo XXI, A Cuarta Parede, Shangrila, 2014. Antes do filme haberá presentación do libro a cargo de Víctor Paz Morandeira)

Mércores 9 de abril ás 21:30 no Pichel
Fantasía lusitana
(Fantasia Lusitana, João Canijo, Portugal, 2010, 65′, VOSG)
Presentación do libro Jugar con la memoria. El cine portugués en el siglo XXI a cargo de Víctor Paz (A Cuarta Parede)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O amor entre mulleres

Martes, Abril 1st, 2014

«É un testemuño da nosa ignorancia sobre o periodo do filme de Leontine Sagan, Mädchen in Uniform, que xeralmente se asuma coma unha anomalía, un filme sen contexto. Ou mesmo, que se asuma coma unha metáfora, un conto codificado sobre algo distinto, unha outra cousa do que aparece na pantalla. Se queremos entender completamente Mädchen in Uniform, é importante ter en conta a sociedade na que foi feita. Foi o celebrado ambiente do Berlin prebélico, o Berlín con ducias de bares e publicacións gais e lésbicas, o Berlín dunha tolerancia social tan estendida que mesmo camuflaba as restricións legais soterradas (que rapidamente se transformaron nunha inmensa represión). Estaría tentada a reclamar o estatuto de Pedra Rosetta estrafalaria para Mädchen in Uniform, mais non quero que o lector perda a fe. Aínda así, querería enfatizar que Mädchen in Uniform é un traballo exemplar, non só polo que presenta na pantalla senón tamén polos asuntos atemporais que debe confrontar a súa análise. O rexurdimento do filme é chave para establecer unha historia do cinema lésbico.

[...]

Con todo, o máis importante para a reputación do filme ao longo dos anos é a súa significación como filme antiautoritatio e profeticamente antifascista. O filme ofrece probas suficientes para esta afirmación. Calquera filme tan oposto ao militarismo, ou anti Prusiano mesmo, e cun apoio así á liberdade emocional das mulleres, debe de ser un filme anti-fascista. Máis aínda, fíxose a través da Deutsches Film Gemeinschaft, unha empresa de produción en cooperativa, especificamente organizada para este proxecto, e o primeiro filme comercial alemán feito de xeito colectivo. Se se engaden a estes factores o feito de que o filme se fixo nas vésperas do ascenso de Hitler ao poder, xusto antes da anexión da industria cultural ao programa cultural de Goebbels, a lenda proto-subversiva do filme de Sagan queda asegurada. Ao enfatizar a posición progresista en relación co asunción do poder dos Nazis, porén, os historiadores do cinema tenderon a ignorar, minimizar ou trivializar a preocupación central do filme: o amor entre mulleres.»

(fragmento de «Maedchen in uniform. From repressive tolerance to erotic liberation», B. Ruby Rich, Jump Cut: A review of contemporary media, marzo 1981, pp.44-50)

Mércores 2 de abril ás 21:30 no Pichel
Rapazas de uniforme
(Mädchen in Uniform, Leontine Sagan / Carl Froelich, Alemaña, 1931, 88′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

A trama

Luns, Marzo 24th, 2014

«João Rui Guerra da Mata: Un dos primeiros planos do filme é un travelling desde un bote, como ao comezo do filme de Sternberg. Gostabamos da idea das imaxes documentais que introducen unha trama que de feito se rodara nun estudio de Hollywood.

João Pedro Rodrigues: E entón decidimos facer o contrario: inventar unha trama rodada na súa meirande parte con imaxes documentais. Coido que o noso filme, aínda que ten unha trama de ficción, é ao final un retrato da cidade tal e como nós a vemos agora.
(…)
É coma un documental sobre un lugar ficticio. Como o filme se enfronta co tema da memoria pensamos nunha cidade imaxinaria habitada por pantasmas, corpos sen cara, partes do corpo, siluetas, sombras… posuída por voces do pasado, do presente e do futuro, voces incorpóreas perdidas para sempre no labirinto dunha cidade mítica.»

He and “I”: Joaõ Pedro Rodrigues and Joaõ Rui Guerra da Mata on The Last Time I Saw Macao«, Aaron Cutler, Cinema Scope)

Mércores 26 de marzo ás 21:30 no Pichel
A última vez que vin Macau
(A Última Vez Que Vi Macau, João Pedro Rodrigues / João Rui Guerra da Mata, Francia / Portugal / Macau, 2012, 85′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Un regreso a casa

Luns, Marzo 17th, 2014

«Hai moitas formas de afrontar un regreso a casa e igualmente moitas outras maneiras de se despedir. O cinema, no decurso da súa Historia, ten dado boa conta diso. Adoitaba relatarse un adeus ou ben un regreso, pero My Winnipeg é un híbrido fascinante entre esa vinda e esa ida: unha ida formulada como unha fuxida e que, porén, queda en tentativa; unha vinda que non é unha opción, senón unha caste de estado permanente onde o director manifesta a súa particular relación filial/fóbica coa cidade que o viu nacer, medrar e formar familia. Á pretendida carta de despedida non lle queda outra ca aceptar finalmente que por moi lonxe que Maddin trate de marchar, Winnipeg non é só un enclave xeográfico, senón unha paisaxe mental incrustada na súa cabeza, e unha confirmación de que un non se pode substraer do lugar ao que pertenceu».

(Covadonga G. Lahera en «My Winnipeg«, Blogs&Docs, 3 de abril de 2008)

Mércores 19 de marzo ás 21:30 no Pichel
A miña Winnipeg
(My Winnipeg, Guy Maddin, Canadá, 2007, 80′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O que vemos e o que ouvimos

Martes, Marzo 11th, 2014

Onde reside a fortaleza de Ruínas é nese cruzamento, sempre lixeiramente desprazado, entre o que ven os nosos ollos e a historia que estamos a ouvir. No Restaurante Panorâmico de Monsanto, mentres a cámara amosa unha escalinata, a xanela panorámica, os murais, unha voz le unha anotación dun libro de receitas do século XVI —unha listaxe de manxares que, para Mozos, «combinaba con aquela monumentalidade». Ás veces, como no caso do Sanatório das Penhas da Saúde, o que ouvimos —neste caso: relatorios médicos con todos os pormenores sobre o estado de saúde dos doentes á entrada e á saída do internamento— ten que ver coa historia do sitio. Outras veces é apenas unha historia que podía pertencer ao lugar, e só por casualidade non pertenceu —como a carta que pregunta polos prezos dunha fin de semana para un grupo de amigos nun hotel, lida sobre a imaxe da Estalagem de São José, en Porto da Barca, xunto ao mar, un sitio onde Mozos chegou a estar aloxado antes de pechar o establecemento e comezar a esvarar cara ao esquecemento. «Na recolla de textos interesábame achegarme a cousas que non se consideran gran literatura, procuraba máis ben literatura de cordel, epistolar, relatorios, apuntes». Entraron tres poemas. O resto son textos coma o prego «Ao pobo de Barreiro sobre o lanzamento dunha bomba», de 1934, ou unha carta cun pedido de empréstito —«cousas un chisco insignificantes, do día a día, que as persoas gardan pero que nunca ficarán como nada importante de non ser para quen as fai e quen as recibe».

(fragmento de «Manuel Mozos nas ruínas das grandes esperanzas», Alexandra Prado Coelho, en Ípsilon, Público, 1 de abril de 2010)

Mércores 12 de marzo ás 21:30 no Pichel
Ruínas
(Ruínas, Manuel Mozos, Portugal, 2009, 60′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

As paisaxes abafantes

Martes, Marzo 4th, 2014

A visión revolucionaria da historia, que privilexia os momentos dramáticos de ruptura e cambio, tamén se cuestiona na temporalidade cotiá das paisaxes sen eventos. A.K.A. Serial Killer activa unha crítica similar ao evitar de xeito deliberado unha narrativa dramatizada dos crimes de Nagayama. En contraste coa rodaxe documental, con datos, localizada e chea de eventos espazo-temporais, o que presenta A.K.A. Serial Killer o filme-dentro-do-filme A historia secreta, porén, son imaxes decididamente fragmentarias que amosan a vida cotiá que é banal e baleira de calquera marcador cronolóxico ou especificidade local. Cal, pode un preguntarse, é a eficacia política de facer estes filmes?

(…)

No recordo da rodaxe de A.K.A. Serial Killer, o autor Adachi indica como resistiu a tentación de narrar a vida de Nagayama. A paisaxe, ao dicir de Adachi, emerxe como un xeito alternativo de organizar o filme mentres segue os pasos migratorios de Nagayama dun lugar a outro:

«A impresión de que cada cidade é xusto coma outra cidade non desaparecía. Mentres contiña o alento, ficaba parado, e me preguntaba cal era a orixe da sensación abafante nesas cidades, as paisaxes fronte aos meus ollos aparecían fermosas coma postais. Así, precisamente pola súa beleza, comecei a decatarme de que era esa a fonte desa asfixia. Quizais calquera sabe desta asfixia, e aínda así segue estendéndose cada día mentres a xente camiña pola cidade para sobrevivir. Sentín que quizais era a inimiga de Nagayama. Daquela, consideramos que poderiamos converter esas paisaxes abafantes nun método para interrogar as paisaxes, nós mesmos, o mesmo que as imaxes de Nagayama.»

(Extractos de Volver á realidade: fûkeiron e o filme da paisaxe, Yuriko Furuhata)

Mércores 5 de marzo ás 21:30 no Pichel
Alias asasino en serie
(略称・騾」続射殺鬲 [Ryakushô renzoku shasatsuma], Masao Adachi, Xapón, 1969, 86′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Un axitador que quixo ser cineasta

Mércores, Febreiro 19th, 2014

«Ao abordarmos a figura de Fernando Arrabal xorde unha primeira reflexión sobre como a creación do seu personaxe acabou condicionando e mesmo transformando a percepción da súa obra. Nos últimos anos do franquismo, Arrabal era o exemplo perfecto do exiliado anarquista que se converteu nun auténtico flaxelo do réxime, como o certifica aínda a súa emblemática Carta ao xeneral Franco. Durante a Transición foi o exemplo dese anarquismo que quería transgredir a nova doxa política, co seu corpo espido impreso nas revistas contraculturais. Mentres, o seu Teatro do Pánico, movemento que fundou con Alejandro Jodorowsky e Roland Topor, foi reivindicado. Nos oitenta, a imaxe de Arrabal empezou a mudar. En 1982 foi consagrado pola elite intelectual ao gañar o premio Nadal con A torre ferida polo lóstrego e as súas aparicións televisivas foron celebradas como unha caste de espectáculo. Arrabal podía confesar que se lle aparecera a Virxe e converterse nun estraño converso laico. O personaxe acabou por eclipsalo.

Malia que a produción de Arrabal é vasta e que o seu nome xogou un discreto papel na historia dese cine radical xurdido no post-68, a súa obra máis carismática segue a ser Viva la muerte (1971), un curioso filme autobiográfico, rodado en Túnez, onde reconstrúe a experiencia vivida durante a Guerra Civil a raíz da desaparición de seu pai. A imaxe da represión franquista fúndese nunha irreverente visión da nai, marcada polos delirios sexuais e mórbidos. O éxito-escándalo de Viva la muerte converteu a Arrabal nun director iconoclasta. [...] O interese arqueolóxico que posúe a recuperación é innegábel. O problema xorde cando nos preguntamos se ese cine, esquecido de moitos e mitificado por uns poucos, tivo unha importancia manifesta no contexto da modernidade. A visión dos filmes amósanos que, malia as referencias pasolinianas, o caso Arrabal é un caso estraño. É a historia dun axitador que quixo ser cineasta.»

(Ángel Quintana, Cahiers du Cinéma España, nº25, xullo-agosto, p. 70)

Mércores 19 de febreiro ás 21:30 no Pichel
Sangue e ouro
(Sang et Or, Fernando Arrabal, Francia, 1978, 17′, VOSG)
+
Viva la muerte
(Viva la muerte, Fernando Arrabal, Francia, 1971, 86′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

A extrema subxectividade

Martes, Febreiro 11th, 2014

«Berzosa é moi sabio coa cámara, e sabe encadrar. É dicir, coñece o valor do plano. Dunha volta pregunteille por iso e díxome que na televisión tes que rodar moi ás présas e necesitas saber o que queres que a personaxe che diga antes de que cho diga. Supoño que por iso fai explícita coa cámara a opinión que ten sobre a personaxe. Pero isto tamén vén doutro lugar: da súa extrema subxectividade que non quere agochar, antes ben, quere deixala totalmente clara. A obra de Berzosa destrúe calquera crenza de que o documental é veraz ou neutral. Daí non só a subxectividade senón tamén o barroquismo da súa posta en escena, ou a mestura de dispositivos, ou a propia estrutura narrativa, que vai dando chimpos moitas veces sen lóxica. Iso, canda un sentido do humor bastante retranqueiro (ás veces irónico, outras moi directo, burlón) son as características fundamentais do seu cinema»

Entrevista a Luis E. Parés acerca de la filmografía recuperada del cineasta José María Berzosa«, Blogs&Docs, Maio 2013)

Mércores 12 de febreiro ás 21:30 no Pichel
¡Arriba España!
(¡Arriba España!, José María Berzosa, Francia, 1976, 120′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Un lugar mesquiño

Luns, Xaneiro 20th, 2014

«A imaxe dos EUA que Herzog traza neste filme é a dun amante decepcionado. Cando mostra ás personaxes, durante os preparativos, debruzadas sobre un atlas, buscando o destino co dedo, deixa aínda aparecer a visión do país das posibilidades ilimitadas, coa que os EUA deron ás durante séculos á fantasía dos emigrantes. Contra esta promesa utópica, da que aínda hoxe se alimentan os EUA, Herzog enumera as deformacións e desertizacións que atopou nos seus viaxes aos Estados Unidos e que acumula neste filme. De Railroad Flats Herzog escribiu nas notas preliminares do guión «de primeiras un diría que é un cruce de estradas, nada máis». Un lugariño mesquiño nun punto de unión de estradas, do que Clayton só coñece os asasinatos que aconteceron aquí, sinistros coma a comida do restaurante de fast food no que traballa Eva, e como o monstruoso mobile home

(fragmento de Carl Hanser Verlag, Werner Herzog . Múnic: Reine Film, 1979)

Mércores 22 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
Stroszek
(Stroszek, Werner Herzog, Alemaña, 1977, 108′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O paso de toda unha xeración

Martes, Xaneiro 14th, 2014

«O filme de Buñuel e Butler contén unha tese, por suposto, e esta é antirracista. Desde o comezo até a fin, A moza ofrece un retrato incansábel da explotación social e económica do home negro. Se acaso, a historia amorea tantos insultos e inxurias sobre Traver que resulta dolorosa de ver.

Ao mesmo tempo, A moza representa o racismo dun xeito dinámico, non estático (en contraste, o racismo no Travelin’ Man orixinal de Matthiessen é unha condición estática, traxicamente inexorábel). Miller vacila e cambia, suxeito ás influencias de Jackson, Fleetwood, Evvie e o propio Traver. A presada de personaxes abarca un amplo espectro, desde a inocencia até o odio racial extremo. Nas idas e vidas, nas relacións e interaccións, vemos un tecido social, contemplamos unha evolución irregular, e aprendemos algunhas leccións importantes sobre o racismo.

Aprendemos que o racismo non é innato: Evvie está libre del. Aprendemos que algúns racistas, da caste de Miller, son capaces de mudar, aínda que só sexa cando están ameazados pola lei. Outros, como Jackson, non poden mudar: a súa violencia ten que ser derrotada coa violencia. En canto ao reverendo Fleetwood, representa un liberalismo maiormente impotente. O seu principal triunfo é conseguir que o opresor ate os pulsos de Traver dun xeito un pouco menos incómodo… até o final, cando vira no mensaxeiro da civilización e a conciencia, un catalizador do cambio.

E que hai de Traver? Traver é un antiheroe (baixo os padróns de Hollywood, en calquera caso): sen heroísmos de cartón, sen discursos humanistas, sen nin sequera a resignación de Poitier. É un pouco brechtiano, este personaxe: elástico e adaptábel, orgulloso pero sen tender á insensatez cando a súa vida pende dun fío. Os cineastas querían sen dúbida debuxar un retrato máis positivo e contemporáneo do afroamericano que o que proporcionaba a historia de Matthiessen. Traver ten orgullo e independencia: leva o humor, a música e a cooperación a un mundo apenas civilizado. Ten alma, e ten lume nela.

Entre Travelin’ Man e a súa adaptación cinematográfica só pasaron tres anos, pero parece o paso de toda unha xeración.»

■ Extracto de: Conrad, Randall: “No Blacks or Whites. The Making of Luis Buñuel’s The Young One”, Cineaste, XX/3 (Verano 1993), p. 28-34.

Mércores 15 de xaneiro ás 21:30 no Pichel
A moza
(La joven [The Young One], Luís Buñuel, México / EUA, 1960, 96′, VOSG)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter