Aconsellamos…Archive for the ‘’ Category

Chantal Akerman: facer estourar cousas

Xoves, Decembro 1st, 2016

Saute ma ville

“Seguimos as nosas colaboracións con Pincha(e)discos afondando nas posibilidades da fame no cinema ao fío dun curso de verán da Universidade de Santiago de Compostela… E tamén dun cabodano: o da cineasta belga Chantal Akerman (1950-2015). Hai anos tivemos no Cineclube, proposto pola profesora Margarita Ledo, un ciclo presentado pola docente e artista Renata Otero, doutora en Historia da Arte coa tese Chantal Akerman: estratexias para a autorrepresentación. Na nosa primeira entrega abordabamos a fame en Pasolini a través do Stracci da mediometraxe La Ricotta, e as súas implicacións de clase. No cine de Akerman podemos ler as escenificacións da fame e do comer compulsivamente como a posta en escena doutra opresión, que resumiu Barbara Kruger, artista visual dos 70, na fotomontaxe “Your body is a battleground”: a de xénero.

Akerman fixo do seu propio corpo posto en escena, de varios alter ego, e da súa perspectiva detrás da cámara, campo de batalla. Deuse a coñecer coa curtametraxe Saute ma ville (Fago estourar a miña vila, 1968), onde realiza accións “performativas” diante da cámara, nun espazo doméstico, a cociña, deformando rituais cotiáns (nesa liña, Semiotics of the kitchen, acción da artista Martha Rossler, data do 75): botarlles betún ás pernas, cocer pasta e devorala, precintar a porta mentres mastiga unha mazá, acumular caoticamente obxectos de limpeza e finalmente, que todo rebente. A curta considerouse como un ensaio de Jeanne Dielman, e ten falado da súa vontade de que fose algo chaplinesco. De certo é unha influencia innegable (outro día falamos sobre cineastas que comen zapatos, de Chaplin a Herzog, si?).

Noutra curtametraxe, J’ai faim, j’ai froid (Teño fame, teño frío, 1984) é unha adolescente encarnada por María de Medeiros quen se mete na cociña do apartamento duns homes que ela e súa amiga acaban de coñecer, para facer unha pseudotortilla e engulipar ovo case cru. Dúas rapazas que fuxiron da casa repiten constantemente que teñen fame e teñen frío. Devoran dous almorzos nunha cafetaría case sen respirar e marchan sen pagar. Á noite teñen máis fame, e cantan unha aria da Traviata nun restaurante para conseguir cartos. Dous homes “convídanas” a cear, e despois a durmir na casa dun deles, onde Maria de Medeiros fai esta tortilla (moi á francesa) mentres a personaxe que interpreta Pascale Salkin vive no seu corpo, por parte do seu anfitrión, a chantaxe patriarcal por antonomasia. Destas transgresións no espazo da cociña pasamos a outra moito menos evidente: en Jeanne Dielman hai longos planos secuencia da protagonista pelando patacas. Que duran o tempo que dura pelar patacas. A transgresión aquí está en visibilizar o que non é visible, temporalizar na pantalla o tempo que non se considera “produtivo”: o que bota unha ama de casa cociñando, limpando, coidando…

Por último, no seu gusto (e o de moitas artistas visuais e performers contemporáneas dela) por levar o corpo ao límite, énos interesante para este artigo o atracón de azucre de Je, tu, il, elle (Eu, ti, el, ela, 1974). Ese alter ego representado pola propia Akerman permanece fechada nun espazo doméstico de novo: o seu corpo nu, un colchón e un quilo de azucre que vai comendo a culleradas directamente da bolsa. Esta acción compulsiva súmase a outra, cando esta protagonista visita a unha ex amante e devora pan con Nutella. Mesmo lle pide máis. Esta merenda improvisada acaba cunha das primeiras escenas explícitas de sexo entre mulleres da historia do cine. Así é o cine de Akerman. Voraz. Para rebentalo todo”.

Por Lara Rozados (Cineclube de Compostela)
Colaboración coa revista Pincha(e)Discos na sección “5 e acción”, número 10, páx. 22 – 23, 2016.

O mozo Lincoln

Luns, Novembro 28th, 2016

O mozo Lincoln

“O mozo Lincoln é o produto dunha era na que, en todo o mundo, o misticismo político estaba tomando forma en filmes como O triunfo da vontade e Alexander Nevsky, odas xeométricas á redención colectiva ritualizada. Ford procura unha linguaxe cinemática adecuada ao mito democrático, e non atopa unha resolución sinxela do paradoxo de que Lincoln, o gran heroe democrático, triunfa por unha verdadeira superioridade intelectual e moral (por non mencionar a superioridade física do Lincoln campión de cortar troncos) sobre os seus iguais.

A singularidade de Lincoln é a cousa máis difícil de describir no vocabulario da tradición americana de xénero, unha tradición na que a singularidade é asociada máis frecuentemente coa maldade ou o fracaso, mentres o heroísmo, o liderazgo e o éxito son ligados a figuras vistas como, no corazón, un dos rapaces, parte do pobo. Amósasenos a Lincoln como un populista nato, un contador de chistes e xurado en concursos de tartas, (…) un político amigable que, de seguro, coñece o valor político dos seus sentidos alegatos en favor dos máis pobres e humildes. Pero quen é esta xente para a que fala? Quitando a Lincoln, quen queda no filme para ofrecer algo semellante a un senso de dirección ou visión? Esta América dos 1830 semella unha sociedade de clase escuálida, con políticos falabaratos enriba e abusóns resentidos abaixo, mentres bos cristiáns como Abagail Clay sofren en silencio, e os amables borrachos déitanse á marxe mentres soltan outro bufido. Lincoln é deles, pero diferente deles: un solitario diferente a John Wayne en Centauros do deserto, pero non menos só.”

[Tirado de “Young Mr. Lincoln: Hero in Waiting”, de Geoffrey O’Brien.]

Mércores 30 de novembro ás 21:30 no Pichel
O mozo Lincoln
(Young Mr. Lincoln, John Ford, EUA, 1939, 100′, VOSG)

A regra do xogo

Venres, Novembro 18th, 2016

aregradoxogo

“Pensando nas dificultades que puido ter para atopar durante a guerra, lonxe de Francia e nunha época de convulsións, os puntos cardinais a súa inspiración en relación coa que lle animaba en 1938 cando rodaba La Règle du Jeu, Renoir dinos: “Cando fixen La Règle du Jeu sabía onde estaba. Coñecía o mal que roía os meus contemporáneos. O meu instinto guiábame, a consciencia do perigo proporcionábame as situacións e as respostas. Os meus camaradas estaban comigo. Como non habiamos estar inquietos! Penso que o filme é bo. Pero realmente non é difícil traballar ben cando a brúxula da inquietude marca a verdadeira dirección”.

(…)

Nin o público, nin a maioría da crítica souberon recoñecer en 1939 que La Règle du Jeu era a máis grande e máis lúcida expresión dunha época condenada. Pero esta non foi sen dúbida a causa principal de fracaso do filme. A historia de amor era tan válida coma calquera outra e abondaríalle para o éxito con que o guión respectase tamén a regra do xogo cinematográfico. Pero Renoir quixera realizar, segundo a súa propia expresión, un drama alegre, e esta mestura, insólita, desconcertou. Por outra parte, a dirección prodixiosamente móbil, a ironía sutil dos encadres e os movementos de cámara, o estilo da fotografía que anunciaba de maneira xeral a famosa profundidade de campo que nos veu de América a través de Citizen Kane e de The best years of our life, aparecían entón como fantasías ridículas, se cadra discutibles”.

Fragmento de “A festa no castelo” extraído de Jean Renoir de André Bazin (edición española, Madrid, 1973, Artiach, trad. Joaquín Bollo, pp. 64-67).

Mércores 23 de novembro ás 21:30 no Pichel
A regra do xogo
(La règle du jeu, Jean Renoir, Francia, 1939, 113′, VOSG)

A historia do crisantemo tardío

Domingo, Novembro 13th, 2016

a historia do crisantemo tardío

“Cando Mizoguchi roda este filme, en 1939, Xapón levaba involucrado dous anos nunha guerra inxusta contra China e o cinema, controlado estreitamente polo poder militar, debe obedecer as consignas nacionalistas. O ano anterior, o Estudio Shinkô impuxéralle a rodaxe dun filme exaltando o patriotismo requirido polas autoridades: A canción do campo. Sen ser un gran home político -nunca o foi- Mizoguchi sabe ben que a súa arte, que está chegando á madurez, non está feita para esa caste de servizo ideolóxico. “Sufría”, conta o seu guionista Yoda, “unha crise invadía o seu espírito”. Non quería seguir asumindo esa colaboración pasiva coa política nacional”. Decide deixar a compañía Shinkô e volve aos estudios da Shochiku, en Kyoto, onde lle dan carta branca. “Fun a Kyoto, conta Mizoguchi, coa condición de poder facer o que quixese. Así que penso que puiden rodar ese filme (A historia do crisantemo tardío) ao meu xeito… Alí comecei a facer de verdade o meu filme”.

Fragmento de “Xapón tour, détour” de Alain Bergala, extraída de Cahiers du Cinéma, 1981, núm. 327.

Mércores 16 de novembro ás 21:30 no Pichel
A historia do crisantemo tardío
(残菊物語 [Zangiku monogatari], Kenji Mizoguchi, Xapón, 1939, 143′, VOSG)

Só os anxos teñen ás

Venres, Novembro 4th, 2016

Só os anxos teñen ás

“Hawks presenta un nacente servizo sudamericano de correo aéreo como unha banda de irmáns e, ocasionalmente, irmás. Os seus defectos inclúen trazas de malicia, hipocresía, bufonería e orgullo. Pero ser parte da súa comunidade saca o mellor en cada un deles – e retratalos provoca unha fita persoal para practicamente todos os membros do reparto. Bogdanovich sostén que este filme fixo de Cary Grant unha superestrela porque provou que podía conquistar á rapaza como un galán romántico, non un cómico screwball (como n’A horrible verdade, de Leo McCarey) ou un poético inadaptado (como na exitosa comedia de George Cukor, Vacacións). E ten razón: Grant está xenial. Metido en sombreiros de ala ancha e pantalóns de gaucho, leva a cabo unha interpretación robusta, carnal, pero tamén delicada e sensible como o xefe dos aviadores, o que mantén o seu esprit de corps e disciplina mentres atravesan os Andes en avións unidos polas proverbiais goma de mascar e cinta de embalar. Thomas Mitchell está igualmente impresionante – sutil e conmovedor – como o seu mellor amigo e man dereita. (…) Rita Hayworth está agradable e imposiblemente fermosa no seu primeiro papel no que chamar a atención, como muller de Barthelmess e antigo amor de Grant. É asombroso ver un pavoneo non autoconsciente que transforma actores de carácter familiares como Noah Beery Jr. (normalmente un enternecedor bo rapaz) e Allyn Joslyn (con frecuencia un snob oficioso) en viriles e impredecibles atletas dos ceos.

A profundidade de banquiño deste reparto é esencial para o éxito do filme como fantasía romántica, e para a súa vitalidade como arte popular. Converteuse nun lugar común dos críticos dicir que Hawks operaba ao mellor nivel perfeccionando as personaxes de luminarias como Grant, Humphrey Bogart e John Wayne. Pero en Só os anxos teñen ás, Grant funciona como o núcleo dun personaxe grupal: unha unida e ruidosa fraternidade de aviadores. A acción do filme xira arredor de dúas mortes na compañía. A súa tensión vén de ver se unha parella de recén chegados pode encher o oco”.

Fragmento tirado de “Only Angels Have Wings: Hawks’s Genius Takes Flight”, de Michael Sragow.

Mércores 9 de novembro ás 21:30 no Pichel
Só os anxos teñen ás
(Only Angels Have Wings, Howard Hawks, EUA, 1939, 121′, VOSG)

O espía de negro

Martes, Novembro 1st, 2016

O espía de negro

“É fácil ver por que Martin Scorsese e a súa montadora de toda a vida Thelma Schoonmaker cantan publicamente as alabanzas dos filmes de Michael Powell: O espía de negro, de 1939 e favorita de ambos, é un filme de montador, empregando tantos tiros de cámara como o filme de Lars von Trier que vos veña á cabeza, e mantendo mentres tanto unha adorable coherencia. E mentres Scorsese nunca faría un thriller tan suave e divertido, as súas ambicións técnicas son similares: para a máxima expresividade, pon a cámara no máximo de lugares – preocúpate pola narración despois. O primeiro filme de Powell co guionista Emeric Pressburger, O espía céntrase en espías alemáns, contando unha trama anti-británica da era da Primeira Guerra Mundial. Humanizando decididamente ao inimigo, e non menos a piques de comezar a Segunda Guerra Mundial, o filme de Powell supera as reinterpretacións modernas da historia como Cartas dende Iwo Jima adoptando unha sequidade cómica, e retándonos a escarallarnos de risa diante da morte dos nosos. É unha estraña e, aínda así, marabillosa incompatibilidade entre tema e tono que, aínda non sendo un éxito no que se refire a elucidar grandes complexidades morais da guerra, pídenos que tomemos un pracer inusual e quizais pouco favorecedor en vellas intrigas”.

Tirado de Sky Hirschkron: “A Second Take: The Spy in Black” de Stylus Magazine.

Mércores 2 de novembro ás 21:30 no Pichel
O espía de negro
(The Spy in Black, Michael Powell, Reino Unido, 1939, 90′, VOSG)

1939

Venres, Outubro 28th, 2016

aregladoxogo

O Cineclube leva programando 15 anos, e entre as máis de 1000 películas que proxectamos, o único ano do que non se puxo ningunha é 1939. Non sabemos moi ben que di do Cineclube que o único ano que obviamos sexa o comunmente considerado “mellor ano da historia do cinema”. O ano de Foise co vento, O Mago de Oz, Ninotchka, Cabaleiro sen espada, Os violentos anos vinte, A dilixencia! Parece que fai falla esforzarse para ignoralo, pero supoñemos que ningún cineclube escolle as películas co criterio absurdo de ir cubrindo todos os anos equitativamente. En todo caso, decidimos esforzarnos para deixar de ignoralo, e escoller as deste mes de novembro co criterio absurdo de resolver ese descoido imperdoable.

Con todo, esa coincidencia entre críticos e historiadores para sinalar 1939 como o ano milagroso é tamén un pouco sospeitosa. Ao final resulta que a propia industria de Hollywood comezara a afirmalo antes de que sucedera, iniciando a campaña “Motion Pictures’ Greatest Year” para defenderse dunha denuncia antimonopolio que lles puxeran ás majors. Non queremos ser vítimas da propaganda nin reducir a historia do cinema á historia do cinema estadounidense (por moi impresionante que sexa), así que sumamos ao anterior o criterio, menos absurdo, de escoller películas de distintas cinematografías.

Así, aínda que non puidemos evitar programar Só os anxos teñen ás (Howard Hawks) e O mozo Lincoln (John Ford), abrimos o mes con O espía de negro, a primeira colaboración entre os británicos Michael Powell e Emeric Pressburger. E proxectaremos tamén dous grandes clásicos das outras cinematografías máis fortes daquel momento: A regra do xogo, de Jean Renoir, e A historia do crisantemo tardío de Kenji Mizoguchi. Teremos comedia, acción, intriga, aventuras, historia, drama e romance.

Novembro 2016

Venres, Outubro 28th, 2016

cartaz novembro

[Cartaz de Edita R. Oca]

NOVEMBRO 2016

Mércores 2 de novembro ás 21:30 no Pichel
O espía de negro
(The Spy in Black, Michael Powell, Reino Unido, 1939, 90′, VOSG)

Mércores 9 de novembro ás 21:30 no Pichel
Só os anxos teñen ás
(Only Angels Have Wings, Howard Hawks, EUA, 1939, 121′, VOSG)

Mércores 16 de novembro ás 21:30 no Pichel
A historia do crisantemo tardío
(残菊物語 [Zangiku monogatari], Kenji Mizoguchi, Xapón, 1939, 143′, VOSG)

Mércores 23 de novembro ás 21:30 no Pichel
A regra do xogo
(La règle du jeu, Jean Renoir, Francia, 1939, 113′, VOSG)

Mércores 30 de novembro ás 21:30 no Pichel
O mozo Lincoln
(Young Mr. Lincoln, John Ford, EUA, 1939, 100′, VOSG)

O nadador

Martes, Outubro 25th, 2016

elnadador

“Era un deses domingos de metade de verán no que todo o mundo repite: «Onte bebín de máis.» Murmurábano os feligreses ao salir da igrexa, escoitábase dos beizos do mesmo párroco mentres quitaba a sotana na sacristía, así como nos campos de golf e nas pistas de tenis, e tamén na reserva natural onde o xefe do grupo Audubon sufría os efectos dunha resaca terríbel.
—Bebín de máis —dicía Donald Westerhazy.
—Todos bebemos de máis —dicía Lucinda Merrill.
—Debeu ser o viño —explicaba Helen Westerhazy—. Bebín moito clarete.
O escenario deste último diálogo era ao borde da piscina dos Westerhazy, cuxa auga, procedente dun pozo artesiano e cunha alta porcentaxe de ferro, tiña unha suave tonalidade verde. O tempo era espléndido. (…) Neddy Merrill, sentado no borde da piscina, tiña unha man dentro da auga, e sostiña coa outra unha copa: xenebra. Neddy era un home enxoito que parecía conservar aínda a peculiar esveltez da xuventude, e, aínda que os días de súa adolescencia quedaban xa moi lonxe, aquela mañá deslizárase polo pasamans da escaleira, e no seu camiño cara o cheiro a café que saía do comedor, dera un sonoro bico na broncínea espalda á Afrodita do vestíbulo. Podería compararse cun día de verán, en especial coas últimas horas dun de eles, e aínda que lle faltase unha raqueta de tenis ou unha vela hinchada polo vento, a impresión era, decididamente, de xuventude, de vida deportiva e de bo tempo. Estivera nadando e agora respiraba fondo, como se fora quen de almacenar nos seus pulmóns os ingredientes daquel momento, o calor do sol, e a intensidade do seu propio pracer. Era como se todo lle collera no peito. Doce kilómetros cara ao sur, en Bullet Park, estaba a súa casa, onde as súas catro fermosas fillas remataran de almorzar e quizais xogasen ao tenis naquel intre. Foi entón cando se lle ocorreu que se atallaba polo suroeste podería chegar nadando ata alí”.

Anaco do conto “The Swimmer” de John Cheever (1964).

Mércores 26 de outubro ás 21:30 no Pichel
O nadador
(El nadador, Fermín Jiménez Landa, Estado Español, 2013, 9’, VO)
O nadador
(The Swimmer, Frank Perry, EUA, 1968, 95’, VOSG)

Alyonka

Luns, Outubro 17th, 2016

alyonkka

“Os suaves acordes de piano que se escoitan por riba dos planos de helicóptero que abren Alyonka de Boris Barnet (1961) establecen inmediatamente o singular ambiente de épica grandiosidade e lirismo íntimo. Mentres a cámara de Barnet se desliza sobre o que parece para ser unha paisaxe plana, sen fin, de campos e estradas, pechándose finalmente nunha frota de camións abríndose camiño polo vasto baleiro, podemos pensar que nos atopamos ante un novo episodio de triunfalismo soviético de mediados de século. E de feito, como nos lembra a voz do narrador, Alyonka é un ostensible tributo ás almas valentes que nos anos 50 se trasladaron ás granxas colectivas de recente construción dun imperio soviético recentemente expandido. (…) Mais Barnet nunca foi un simple propagandista. En troques, era o tipo de artista cuxos filmes adoptaban os xéneros populares do seu tempo ao tempo que emprendían a busca de novos territorios emocionais. En Alyonka, a súa luminosa obra mestra, presenta un mundo onde as aspiracións e o idealismo están sempre en loita coa alma humana. Pero o director faino con tal graza estilística e bo humor que un facilmente podería perder o agudo conflito que reside no corazón do filme.”

Fragmento extraído de “Alyonka” en Senses of Cinema por Bilge Ebiri, setembro 2012.

Mércores 19 de outubro ás 21:30 no Pichel
Alyonka
(Алёнка [Alyonka], Boris Barnet, URSS, 1961, 86′, VOSG)