Chantal Akerman: facer estourar cousas

Decembro 1st, 2016 | by cineclubedecompostela |

Saute ma ville

“Seguimos as nosas colaboracións con Pincha(e)discos afondando nas posibilidades da fame no cinema ao fío dun curso de verán da Universidade de Santiago de Compostela… E tamén dun cabodano: o da cineasta belga Chantal Akerman (1950-2015). Hai anos tivemos no Cineclube, proposto pola profesora Margarita Ledo, un ciclo presentado pola docente e artista Renata Otero, doutora en Historia da Arte coa tese Chantal Akerman: estratexias para a autorrepresentación. Na nosa primeira entrega abordabamos a fame en Pasolini a través do Stracci da mediometraxe La Ricotta, e as súas implicacións de clase. No cine de Akerman podemos ler as escenificacións da fame e do comer compulsivamente como a posta en escena doutra opresión, que resumiu Barbara Kruger, artista visual dos 70, na fotomontaxe “Your body is a battleground”: a de xénero.

Akerman fixo do seu propio corpo posto en escena, de varios alter ego, e da súa perspectiva detrás da cámara, campo de batalla. Deuse a coñecer coa curtametraxe Saute ma ville (Fago estourar a miña vila, 1968), onde realiza accións “performativas” diante da cámara, nun espazo doméstico, a cociña, deformando rituais cotiáns (nesa liña, Semiotics of the kitchen, acción da artista Martha Rossler, data do 75): botarlles betún ás pernas, cocer pasta e devorala, precintar a porta mentres mastiga unha mazá, acumular caoticamente obxectos de limpeza e finalmente, que todo rebente. A curta considerouse como un ensaio de Jeanne Dielman, e ten falado da súa vontade de que fose algo chaplinesco. De certo é unha influencia innegable (outro día falamos sobre cineastas que comen zapatos, de Chaplin a Herzog, si?).

Noutra curtametraxe, J’ai faim, j’ai froid (Teño fame, teño frío, 1984) é unha adolescente encarnada por María de Medeiros quen se mete na cociña do apartamento duns homes que ela e súa amiga acaban de coñecer, para facer unha pseudotortilla e engulipar ovo case cru. Dúas rapazas que fuxiron da casa repiten constantemente que teñen fame e teñen frío. Devoran dous almorzos nunha cafetaría case sen respirar e marchan sen pagar. Á noite teñen máis fame, e cantan unha aria da Traviata nun restaurante para conseguir cartos. Dous homes “convídanas” a cear, e despois a durmir na casa dun deles, onde Maria de Medeiros fai esta tortilla (moi á francesa) mentres a personaxe que interpreta Pascale Salkin vive no seu corpo, por parte do seu anfitrión, a chantaxe patriarcal por antonomasia. Destas transgresións no espazo da cociña pasamos a outra moito menos evidente: en Jeanne Dielman hai longos planos secuencia da protagonista pelando patacas. Que duran o tempo que dura pelar patacas. A transgresión aquí está en visibilizar o que non é visible, temporalizar na pantalla o tempo que non se considera “produtivo”: o que bota unha ama de casa cociñando, limpando, coidando…

Por último, no seu gusto (e o de moitas artistas visuais e performers contemporáneas dela) por levar o corpo ao límite, énos interesante para este artigo o atracón de azucre de Je, tu, il, elle (Eu, ti, el, ela, 1974). Ese alter ego representado pola propia Akerman permanece fechada nun espazo doméstico de novo: o seu corpo nu, un colchón e un quilo de azucre que vai comendo a culleradas directamente da bolsa. Esta acción compulsiva súmase a outra, cando esta protagonista visita a unha ex amante e devora pan con Nutella. Mesmo lle pide máis. Esta merenda improvisada acaba cunha das primeiras escenas explícitas de sexo entre mulleres da historia do cine. Así é o cine de Akerman. Voraz. Para rebentalo todo”.

Por Lara Rozados (Cineclube de Compostela)
Colaboración coa revista Pincha(e)Discos na sección “5 e acción”, número 10, páx. 22 – 23, 2016.

Sorry, comments for this entry are closed at this time.